Blogiau'r Ardd

Nid yw gwenyn yn darllen y llyfrau!

gan

Mae’r gwenyn cyfrwys yn cadw Lynda ar flaenau ei thraed wrth i’r tymheredd godi ac wrth i’r gwenoliaid duon hedfan fry

Roeddwn yn meddwl na fyddwn yn gallu archwilio’r gwenynfeydd oherwydd y glaw annisgwyl a gawsom yn y bore. Ond, erbyn diwedd y bore, daeth yr haul allan ac ar un adeg cyrhaeddodd y tymheredd 24 gradd Celsius.

Roedd y gwenoliaid duon yn hedfan ac yn sgrechian dros y Cwrt Stablau, sy’n olygfa ac yn sain mor wych.

‘Nawr yw’r adeg o’r flwyddyn y mae’n rhaid i ni fod yn wyliadwrus wrth archwilio ein nythfeydd, gan edrych am arwyddion bod y gwenyn yn bwriadu heidio. Nid y nythfeydd y byddech yn disgwyl eu gweld yn heidio yw’r rhai sy’n gwneud hynny bob tro.

Mae gennyf un cwch gwenyn eisoes ar flwch mag dwbl. Mae’r frenhines wedi sefydlu 10 ffrâm o fag ac mae’r mwyafrif o’r crwybr wedi cael ei ymestyn yn y blwch uchaf. Mae’r cwch gwenyn hwn yn ymddangos yn hapus iawn yn gweithio’n ddiwyd. Mae yno rywfaint o fag dronau ond dim arwyddion o freninesau newydd yn cael eu creu.

Rwy’n dal i fwriadu cadw llygad barcud ar hwn, ac efallai y byddaf yn ei rannu, gan y bydd yn mynd yn llawer rhy uchel i’w reoli’n gyfforddus os a phan y bydd angen blychau ychwanegol arno i gasglu’r storfeydd.

Bu i nythfa arall heidio ar ôl i mi ei hysgwyd, sef rhoi’r nythfa ar grwybr newydd ar ddechrau’r tymor, (mae’n rhoi llawer o waith i’r gwenyn ei wneud oherwydd bod yn rhaid iddynt wneud llawer o gwyr ac ymestyn yr holl fframiau newydd) a dylent fod mor brysur fel nad ydynt yn meddwl am heidio tan yn ddiweddarach yn y tymor – ond Na!

Heddiw, es i mewn i’r cwch gwenyn i ddarganfod wyth cell frenhines. Roedd hyn yn golygu fy mod wedi gorfod mynd ati ar frys i atal gwenyn y cwch hwn rhag heidio. Fel mae’n digwydd, roedd nythfa arall heb frenhines, felly roeddwn yn gallu rhoi cell frenhines i helpu’r nythfa hon, gan helpu’r cwch hwn a sicrhau nad ydym yn colli unrhyw wenyn.

Gall y gwenyn fod yn slei iawn a chuddio celloedd brenhines. Felly, weithiau mae’n rhaid i chi edrych yn ofalus iawn ar y crwybr i ddod o hyd iddynt. Nid yw bob amser yn amlwg. Ac mae’n ein hatgoffa bod yn rhaid i ni ymweld yn rheolaidd â’r gwenynfeydd yr adeg hon o’r flwyddyn.

Os byddwch yn gweld haid o wenyn, peidiwch â chynhyrfu. Mae gwenyn mêl yn ddof iawn ar y cyfan wrth heidio. Maent yn chwilio am safle addas i breswylio a chreu nythfa newydd. Cysylltwch â’ch cangen leol o Gymdeithas Gwenynwyr Cymru, a fydd yn eich rhoi mewn cysylltiad â rhywun a fydd yn gallu casglu a symud yr haid. Gallwch chwilio am WBKA ar Google i ddod o hyd i’r gangen leol.

Ar y cyfan, aeth archwiliadau heddiw yn ôl y bwriad. Gwelwyd llawer o freninesau, yn ogystal ag wyau a larfa. Roedd y gwenyn yn hedfan, yn chwilota ac yn mwynhau’r tywydd da.

Plantago

Plantago

Mae ganddynt ddigon o storfeydd i’w cynnal trwy’r cyfnod oer nesaf sy’n dod yn ystod y dyddiau nesaf. Mae paill yn cael ei gasglu, yn bennaf lliw melyn golau/hufennog, a allai fod y blodau clychau’r gog sydd yn doreithiog ger coedwigoedd gwanwyn yr Ardd, neu’r planhigion llyriaid sydd wedi blodeuo’n llawn. Mae’r Ardd yn edrych yn hyfryd wrth i lawer o blanhigion ddod i’w blodau, felly mae yna ddewis ysblennydd i’r gwenyn.

I gloi, dyma ddywediad diarhebol gan geidwad gwenyn o ganol y 17eg ganrif:

Haid wenyn os ym mai au cair
a dalant lwyth wyth ych o wair
Da haid mehefin os da’u hoen
Am haid Gorphenaf ni rown ffloen

A dyma aralleiriad bras i chi: Os ceir haid o wenyn ym mis Mai, byddwn yn talu wyth llwyth o wair yn cael eu tynnu gan ychen. Mae haid ym mis Mehefin yn dda, os yw’r gwenyn yn llewyrchus yr olwg. Ond ni roddwn damaid am haid o wenyn ym mis Gorffennaf.

Lynda Christie
Mai 7, 2020