Blogiau'r Ardd

Hadau Blodau Gwyllt yn Rhoi Gobaith am Fioamrywiaeth

gan

Mae’r hydref wedi gweld toreth o straeon yn y newyddion yn sôn bod ein bioamrywiaeth mewn argyfwng.

O’r gyfres ysbrydoledig Extinction gan David Attenborough i’r adroddiadau diweddaraf gan lywodraethau nad oes yr un o’r targedau ar gyfer bioamrywiaeth wedi eu cyrraedd. Mae’r Cytundeb ar Fioamrywiaeth Fiolegol yn dweud mai chwech yn unig o 20 o nodau a gafodd eu cyflawni’n rhannol yn ystod y degawd diwethaf. Gwarthus

Ond yma yng Nghymru, gallwn wneud ein rhan yn ystyrlon i wneud gwelliannau gwirioneddol  i’n bioamrywiaeth. Mae gwasgaru hadau blodau gwylltion a helpu’r hadau hynny i dyfu yn un o nifer o bethau cadarnhaol y gallwch eu gwneud. Gall hyn fod yn ddarn bach o’ch lawnt, ar ymylon eich parc neu’ch cae chwarae lleol neu, fel rydyn ni’n ei wneud yma yng Ngardd Fotaneg Genedlaethol Cymru, trawsnewid caeau cyfan yn ddolydd llawn blodau gwylltion. Cofiwch fod cymaint â 97% o ddolydd blodau gwylltion yng Nghymru a’r Deyrnas Gyfunol wedi eu colli yn y 100 mlynedd diwethaf – ie, 97% – a meddyliwch am y golled nid yn unig mewn blodau gwylltion ond hefyd mewn pili-palaod, gwenyn, ffyngau, pryfed hofran, chwilod, adar a mamaliaid a oedd yn ffynnu yn y dolydd hyn ar un adeg. Roedd y blodau gwylltion hyn yn creu pridd cadarn a oedd yn helpu storio llawer iawn o ddŵr glaw a charbon – mae eu colli wedi arwain at lifogydd ac wedi cyfrannu at gynhesu byd-eang. Gwarthus.

Am y tro cyntaf eleni rydyn ni wedi cynaeafu hadau o bump o’n dolydd blodau gwylltion yng Ngwarchodfa Natur Genedlaethol Waun Las. Rydyn ni wedi gwneud hyn gyda chymorth ein gwirfoddolwyr gwarchodaeth sy’n casglu â llaw, yn ogystal â pheiriant cynaeafu sy’n cael ei dynnu gan feic pedair olwyn ac arno frwsys sy’n troi ac yn casglu hadau oddi ar goesau planhigion wrth iddo symud drostynt. Rhaid inni ddiolch i ???? o Gyfoeth Naturiol Cymru am roi benthyg hwn inni. Ac wrth ni, rwy’n golygu hefyd yr aelodau brwdfrydig a gwybodus o dimau prosiect Caru Natur Cymru a Thyfu’r Dyfodol sy’n gweithio yma yn yr Ardd Fotaneg.

Felly, beth sydd wedi cael ei gynaeafu?

Dewiswyd casglu hadau rhywogaethau sydd nid yn unig yn niferus yng Ngwarchodfa Waun Las, ond a ddylai helpu cyflymu trawsnewid eich lawnt, eich cae neu eich parcdir o fod yn ddarn o borfa drwchus i fod yn lle bioamrywiol llawn blodau gwylltion y gallech ei fwynhau a bod yn falch ohono.

Effros Euphrasia sp. – blodau bach hardd sydd â phetalau hir y blodau yn fy atgoffa o ferch hardd mewn cartŵn â’i hamrannau hir. Maen nhw’n cymryd maethion o borfa gerllaw ac yn helpu creu lle i flodau gwylltion eraill hadu a llwyddo.

Mae’r gribell felen Rhinanthus minor yn gwneud gwaith tebyg wrth dynnu’r bywyd allan o borfeydd tal, trwchus, ond hyd yn oed yn fwy effeithiol – dyma pam rwy’n dweud mai hwn yw fampir y byd planhigion. Pan fydd yr hadau’n barod, bydd capswl yr hadau a’r hadau y tu mewn yn gwneud sŵn fel maracas wrth eu hysgwyd.

Melynydd Hypochaeris radicata – hwyrach fod hwn yn edrych fel dant y llew, ond nid dyna ydyw. Mae pryded peillio’n hoff iawn ohono, ac mae ei wreiddiau syth, dwfn yn helpu tynnu dŵr i fyny i’r pridd mewn tywydd sych iawn.

Mae pennau coch y bwrned mawr Sanguisorba officinalis yn siglo yn y gwynt yn olygfa sy’n mynd yn brinnach yn nolydd Cymru, ond maen nhw’n ffynhonnell hwyr o neithdar ac yn fan aros i’r corryn orb rhyfeddol.

Mae gweld llond cae o flodau ymenyn Ranunculus acris yn dweud mai’r haf yw hi. Mae pryfed peillio’n ei hoffi hefyd, a bydd plant yn dal i brofi eu cariad drwy weld a yw’r petalau’n adlewyrchu dan eu gên.

Cymysgedd Dôl – cafodd hadau blodau gwylltion eu casglu ddiwedd yr haf, felly fe ddylech gael yr holl rywogaethau uchod yn ogystal â digon o bent a sweet vernal grass, a hefyd ambell beth annisgwyl, fel un o’r pedwar math o degeirian sy’n ffynnu yn ein dolydd.

 

Cymysgedd Dôl

Cost

Arwynebedd wrth hau 4g y m2

Cost pacio a phostio (parsel bach)

200g

£20

50 m

£3.95

50g

£6

12.5 m2

£3.95

 

Pecynnau Un Math am £2.50 Pwysau’r hadau’n fras ym mhob pecyn £2.50  (g) Nifer hadau’n fras ym mhob pecyn £2.50

Gribell Felen

0.75

255

Effros

0.25

1351

Melynydd

0.75

920

Flodau Ymenyn

0.75

565

Burned Mawr

0.50

208

Cost postio a phacio pob pecyn unigol o hadau yw £1.65 ond gall fod yn fwy os archebwch nifer o becynnau. I gael nifer fawr o hadau dôl neu o un math, cysylltwch â ni i ddweud sawl gram sydd eisiau a byddwn yn cyfrif y pris gyda’r gost postio (ond sylwch, dydyn ni ddim yn cynnig disgownt am swmp-brynu).

I archebu ein hadau blodau gwylltion, anfonwch neges e-bost i orders@gardenofwales.org.uk ac fe ddown ni’n ôl atoch.

Ar ôl i’ch hadau gyrraedd, torrwch y borfa ar y darn lle byddwch yn gwasgaru’ch hadau, ac yn ddelfrydol cymerwch gribin a garwhau’r pridd o gwmpas yn ysgafn – bydd hyn yn helpu’r hadau i ymsefydlu yn y pridd. Gwnewch hyn i gyd cyn diwedd y flwyddyn – mae rhai o’r hadau hyn hyd yn oed yn elwa o effeithiau rhew y gaeaf.

Cofiwch ddweud wrthym sut byddwch yn dod ymlaen. Mae eleni’n dipyn o arbrawf i ni, ac fe hoffem ddysgu sut i wneud pethau’n well. Os cawn ymateb da, fe hoffem gynyddu’r niferoedd, ac efallai y mathau o rywogaethau. Mae llawer mwy o alw am hadau blodau gwylltion wedi’u tyfu yng Nghymru nag sydd o gyflenwadau, sy’n golygu bod llawer o’r hadau blodau gwylltion sy’n cael eu defnyddio mewn datblygiadau tirweddu mawr yn dod naill ai o Loegr neu hyd yn oed o’r Cyfandir.

Efallai y gallai eich darn chi o dir hefyd ennill incwm bychan ichi o gasglu hadau blodau gwylltion yn y blynyddoedd i ddod.