Gŵyl y Peillwyr

  • Sad 24 Aws - Llu 26 Aws 2019
  • 10am - 6pm
Sut i archebu

Gŵyl y Peillwyr

Mae penwythnos gwyllt arall o hwyl gŵyl banc ar y gweill, gyda ffocws arbennig ar wenyn, gloÿnnod byw a phryfed peillio hanfodol eraill, a hynny yng Ngŵyl y Peillwyr Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru, a gynhelir ddydd Sadwrn 24 Awst tan ddydd Llun 26 Awst.

Mae nifer y pryfed sy’n peillio wedi gostwng mewn modd dramatig gydol y 30 mlynedd diwethaf, os nad am gyfnod hirach na hynny. A ninnau’n ganolfan sy’n arwain y byd o ran ymchwil i beillwyr, ac yn gartref i oddeutu hanner miliwn o wenyn mêl yn ein Gardd Gwenyn, caleidosgop o loÿnnod byw trofannol yn ein Tŷ Gloÿnnod Byw – Plas Pilipala, a miloedd o rywogaethau o bryfed peillio, mae’r Ardd Fotaneg yn gweithio’n ddiflino i wrthdroi’r duedd bryderus hon. Mae’n lle naturiol i ddod i ddysgu am wenyn, gloÿnnod byw, gwyfynod, pryfed hofran a lliaws o rywogaethau o bryfed peillio eraill.

Bydd Gŵyl y Peillwyr yn tynnu sylw at y gwaith sy’n cael ei wneud i fynd i’r afael â’r argyfwng hwn, ledled Cymru ac yn yr Ardd, ac sy’n cynnwys ymchwil ddoethuriaeth Abigail Lowe, Laura Jones a Lucy Witter, o dan arweinyddiaeth Pennaeth Gwyddoniaeth yr Ardd, Dr Natasha de Vere. Mae eu gwaith yn canolbwyntio’n bennaf ar ddarganfod pa flodau sydd orau ar gyfer peillwyr llwglyd, ac mae’n cael ei gyflawni trwy gasglu samplau o baill o’u cyrff.

Rhaglen Gŵyl y Peillwyr 

* Cwrdd yn y Ganolfan Tyfu

# Cwrdd yn y Porthdy

~ Cwrdd yn y Llwyfan Perfformio

+ Pot Blodyn

@ Sgwâr y Mileniwm

Dydd Sadwrn Awst 24ain

~ 11:00: Dewis Cymysgedd o Hadau Blodau Gwyllt sy’n Addas i Beillwyr gyda Lucy Witter

* 11:00-15:00:  BioFlits gyda’r Tîm Gwyddoniaeth

* 11:00-15:00:  Gweithgareddau Gyda’n Gilydd

# 13:00: Taith Dywysedig: Gwenyn a Phryfed Hofran yn yr Ardd gydag Abigail Lowe

# 14:00: Taith Dywysedig: Butterflies and day-flying moths gyda Lydia Cocks

Trwy’r dydd yn y Tŷ Gwydr Mawr:

  • Cwrdd â’r Gwenynwyr
  • Arddangosiad adeiladu skep gyda Tina Cunningham
  • Gwaith diweddaraf y Grŵp Gwnïo Gwirfoddol
  • Cynnyrch ar werth gan fusnesau lleol
  • Stondinau Elusen

Dydd Sul Awst 25ain

+ 10:30-12:00: Dysgwch am gompost di-fawn gyda’r Dr Kevin McGinn

# 11:00: Dewis Cymysgedd o Hadau Blodau Gwyllt sy’n Addas i Beillwyr gyda Lucy Witter

* 11:00-15:00: BioFlits gyda’r Tîm Gwyddoniaeth

* 11:00-15:00: Gweithgareddau Gyda’n Gilydd

# 13:00: Taith Dywysedig: Gwenyn a Phryfed Hofran yn yr Ardd gydag Abigail Lowe

+ 13:30-15:00: Dysgwch am gompost di-fawn gyda’r Dr Kevin McGinn

# 14:00: Taith Dywysedig: Butterflies and day-flying moths gyda Lydia Cocks

Trwy’r dydd yn y Tŷ Gwydr Mawr:

  • Cwrdd â’r Gwenynwyr
  • Arddangosiad adeiladu skep gyda Tina Cunningham
  • Gwaith diweddaraf y Grŵp Gwnïo Gwirfoddol
  • Cynnyrch ar werth gan fusnesau lleol
  • Stondinau Elusen

Dydd Llun Awst 26ain

+ 10:30-12:00: Dysgwch am compost di-fawn gyda’r Dr Kevin McGinn

# 11:00: Dewis Cymysgedd o Hadau Blodau Gwyllt sy’n Addas i Beillwyr gyda Lucy Witter

* 11:00-15:00: BioFlits gyda’r Tîm Gwyddoniaeth

* 11:00-15:00: Gweithgareddau Gyda’n Gilydd

@ 12:00: BioFlits Derw gyda Liam Olds

@ 13:00: BioFlits Derw gyda Liam Olds

+ 13:30-15:00: Dysgwch am gompost di-fawn gyda’r Dr Kevin McGinn

@ 14:00: BioFlits Derw gyda Liam Olds

Trwy’r dydd yn y Tŷ Gwydr Mawr:

  • Cwrdd â’r Gwenynwyr
  • Arddangosiad adeiladu skep gyda Tina Cunningham
  • Gwaith diweddaraf y Grŵp Gwnïo Gwirfoddol
  • Cynnyrch ar werth gan fusnesau lleol
  • Stondinau Elusen

Bydd yr holl teithiau tua 45 munud o hyd.

A hithau’n aelod o’r Tasglu Pryfed Peillio a grëwyd yn rhan o Gynllun Gweithredu Llywodraeth Cymru ar gyfer Peillwyr ac yn aelod o Gymdeithas Gwenynwyr Cymru, mae gan yr Ardd dîm gwych o arbenigwyr i drosglwyddo eu gwybodaeth. Gyda tua 5,500 o fathau gwahanol o blanhigion blodeuol brodorol ac anfrodorol ynddi, mae Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru yn labordy gwyddoniaeth awyr agored gwych i brofi, mewn modd gwyddonol, pa blanhigion sy’n denu peillwyr penodol, gan ddarparu gwybodaeth a all helpu garddwyr a chadwraethwyr i ofalu am ein peillwyr nawr ac yn y dyfodol.

Bydd ymwelwyr â Gŵyl y Peillwyr yn mwynhau rhaglen lawn dop o weithgareddau, sgyrsiau, teithiau cerdded tywysedig, gwybodaeth a stondinau masnach. Bydd Tîm Gwyddoniaeth yr Ardd yn cynnal ‘BioFlits’, a gynhelir yn ystafelloedd dosbarth a dôl wair gyfagos y Ganolfan Tyfu sy’n ffurfio rhan o Warchodfa Natur Genedlaethol Waun Las, yn ogystal â thrafod eu prosiectau ymchwil a dangos sbesimenau yn eu casgliadau. Bydd Gweithgareddau i Bawb – sef gweithgareddau ar gyfer oedolion, plant a theuluoedd – yn cynnwys sesiynau gwneud gwesty gwenyn, yn ogystal â hwyl celf a chrefft ar y thema peillwyr. Mae’r sefydliadau a fydd yn ymuno â ni ar gyfer Gŵyl y Peillwyr yn cynnwys yr Ymddiriedolaeth Natur, Ymddiriedolaeth Gadwraeth Cacwn, Coed Cadw a rhagor, yn ogystal â busnesau bach, lleol a fydd yn gwerthu cynnyrch sydd wedi’u hysbrydoli gan beillwyr neu trwy weithio gyda pheillwyr. Mae enghreifftiau’n cynnwys mêl a chynnyrch mêl gan Bee Dazzled, seidr gan Seidr Afal y Graig, a llawer rhagor.

Dywedodd Pennaeth Gwyddoniaeth yr Ardd, Dr Natasha de Vere: “Yma yng Ngardd Fotaneg Genedlaethol Cymru, rydym yn caru ein pryfed peillio, a hynny i’r fath raddau fel bod gennym ŵyl gyfan wedi ei neilltuo ar eu cyfer! Dewch draw i gael gwybod am y sefydliadau sy’n gweithio’n galed i helpu peillwyr Cymru. Bydd yna stondinau, sgyrsiau a gweithdai, yn ogystal â ‘BioFlits’ i bawb gymryd rhan ynddo. Gallwch hefyd archwilio ein ffair grefftau ar y thema peillwyr, lle bydd nwyddau ac anrhegion ar gael a fydd yn amrywio o fêl lleol i ‘westai bygiau’ wedi eu gwneud â llaw”.

Dysgwch fwy am blanhigion cyfeillgar i beillwyr i’w plannu yn eich gardd, yn ogystal ag am y compost di-fawn mwyaf addas, a hynny gyda chymorth y Swyddog Gwyddoniaeth Tyfu’r Dyfodol, Dr Kevin McGinn, a fydd yng Nghanolfan Arddio y Pot Blodyn yn yr Ardd. Bydd gwenynwyr gwirfoddol yr Ardd wrth law yn y tŷ gwydr eiconig, Y Tŷ Gwydr Mawr, i ddweud wrth ymwelwyr pam yr ydym yn cadw gwenyn yn yr Ardd Fotaneg ac i roi gwybodaeth am gyrsiau Tyfu’r Dyfodol i unrhyw egin-wenynwyr a thyfwyr newydd. Gŵyl y Peillwyr hefyd fydd y cyfle olaf eleni i gael gafael ar beth o fêl blasus yr Ardd, Aur yr Ardd. Bydd cyflenwad cyfyngedig yn cael ei ddarparu’n arbennig ar gyfer y digwyddiad, a phan fydd hwnnw wedi mynd, bydd y cyfan wedi mynd!

Ewch i ymweld ag Oriel yr Ardd a chael eich syfrdanu gan waith y Gymraes o Gaerdydd, Annette Marie Townsend – yr artist, y dylunydd a’r wneuthurwraig. Mae arddangosfa Annette, ‘For Safekeeping’ yn cynnwys cerfluniau botanegol cwyr o flodau gwyllt, a darluniau gwreiddiol ar blatiau copr o sbesimenau pryfed cadw o gasgliad amgueddfa. Mae Annette yn adnabyddus am ei harbenigedd mewn llunio modelau botanegol o gŵyr, ac mae ei darluniau a cherfluniau gwyddonol yn cael eu cadw yng nghasgliadau Amgueddfa Cymru.

Bydd yna fan gwybodaeth Tyfu’r Dyfodol pwrpasol wedi’i leoli yn yr Ardd ar gyfer unrhyw ymholiadau yn ystod y digwyddiad, a bydd yn cynnwys modelau enfawr 3D printiedig o rawn paill, wedi’u creu mewn partneriaeth â Hwb Ymchwil Bioddelweddu Prifysgol Caerdydd. Mae’r modelau hyn o baill yn rhoi darlun cyfareddol o’r adeileddau gwahanol sy’n perthyn i baill o amrywiaeth o blanhigion.

Bydd yr Ardd yn agored rhwng 10am a 6pm, a bydd y mynediad olaf am 5pm. Y Pris Mynediad i’r Ardd ar gyfer oedolion fydd £14.50 (yn cynnwys Cymorth Rhodd), ac mae hyn hefyd yn cynnwys mynediad i Ganolfan Adar Ysglyfaethus Prydain. Mae mynediad i blant dan 5 oed am ddim, ac mae parcio hefyd yn rhad ac am ddim i bawb.

I gael rhagor o wybodaeth am hyn neu ddigwyddiadau eraill, ffoniwch 01558 667149 neu anfonwch neges e-bost i gtf@gardenofwales.org.uk.

Mae’r digwyddiad hwn yn rhan o brosiect Tyfu’r Dyfodol Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru. Mae’r prosiect wedi cael cyllid trwy Gymunedau Gwledig Llywodraeth Cymru – Rhaglen Datblygu Gwledig 2014-2020, a ariennir gan Lywodraeth Cymru a Chronfa Amaethyddol Ewrop ar gyfer Datblygu Gwledig.