Brenin neu’r Senedd?

  • Sad 11 Aws - Sul 12 Aws
  • 10am - 4pm
Sut i archebu

Ar gyfer y Brenin neu’r Senedd? Ailddeddfiad o’r rhyfel sifil – Awst 11eg a 12fed

Mae hanes anhygoel Neuadd Middleton yn dychwelyd i’r dyfodol yng Ngardd Fotaneg Genedlaethol Cymru, diolch i’r arbenigwyr ailddeddfiad byd-enwog – Sealed Knot.

Mae milwyr “Syr Henry Vaughan yn Sir Gaerfyrddin” yn dychwelyd i Sir Gaerfyrddin dros y penwythnos o Awst 11eg a 12fed er mwyn dod â hanes y rhyfel cartref yng Nghymru yn fyw.

Y flwyddyn yw 1644 ac mae’r wlad ddwy flynedd i mewn i ryfel sifil gwaedlyd yn cynnwys y Brenhinwyr (Cafaliriaid) dan arweiniad Brenin Charles y cyntaf, a’i  Seneddwyr (Pennau Mawr) dan arweiniad  yr Iarll Essex.

Hyd at y pwynt hwn mae de Cymru wedi bod yn gefnogol iawn i’r Brenin a thrwy’r wlad mae’n ymddangos bod y rhyfel yn cael i ennill gan y Brenin. Ond yn ystod y misoedd diwethaf, mae lluoedd y Senedd o Sir Benfro dan arweiniad Roland Laughane a John Poyour wedi bod yn trechu milwyr Brenhinol Iarll Carberry yn ôl i mewn i Sir Gaerfyrddin.

Mae Henry Middleton, mab a nai dau o sylfaenwyr Cwmni Dwyrain India yn ei chartref yn Neuadd Middleton ar yr ystâd a grëwyd gan gyfoeth newydd ei deulu. Mae Henry yn fasnachwr, tirfeddiannwr, ynad ac Uchel Siryf Sir Gaerfyrddin, ond mae hefyd yn ‘arian newydd’ a’r cwestiwn hollbwysig yw: pa ochr y mae arno?

Bydd cymeriadau amrywiol yn helpu i ddod â’r cyfnod diddorol yma yn ein hanes i fywyd a bydd ymwelwyr yn cael cyfle i drochi eu hun ym mywyd yr 17eg ganrif, a chanlyniad syth ildiad tref Caerfyrddin gan Henry Middleton a swyddogion y dref.

Bydd actorion go iawn mewn gwisgoedd wrth law i ddod â hanesion o fywydau pobl leol, a’u meddyliau a’u teimladau am y Rhyfel Cartref, a oedd yn rhwygo’r wlad. Bydd sgwrs ar ddillad hanesyddol ac arddangosfeydd o filwyr yn hyfforddi gyda phicellau a mwsgedau, canon a gwŷr meirch, ac yn y prynhawn, byddwch yn dyst i beth sy’n digwydd wrth wrthwynebu byddinoedd yn rhyfela!

Bydd ymwelwyr hefyd yn cael cyfle i ddarganfod sut oedd bywyd i blant yn ystod y cyfnod yma a gall plant ifanc roi cynnig ar gemau traddodiadol a theganau, a gallant hyfforddi gyda’r milwyr.

Bydd llawer i’w weld a’i wneud i’r teulu cyfan.

Amserlen ar gyfer y Penwythnos

11.00-5.00 Gwersyll hanes byw yn yr Ardd Ddeu-fur

Dewch i ofyn cwestiynau a chael golwg agos o fywyd yr 17eg ganrif.

11.00 – 11.30 Ysgubor yn yr Ardd Ddeu-fur

Mae’r dref yn disgyn o reolaeth y lluoedd brenhinol yn nwylo’r senedd

12.00 Gwisgoedd Mary Middleton o’r 17eg ganrif yn y Tŷ Gwydr Mawr

2.00 Mae heddluoedd y Frenhines yn ad-dalu’r dref yn Gae Waun Las

Mae milwyr â chanonau a cheffylau yn ymladd

3.15 Mae tripiau yn drilio tra bod y Cyrnol Gerard yn archwilio eu harddangosfa’r Ardd Ddeu-fur

gydag ychydig o bethau annisgwyl wedi ei daflu mewn

4.00 Treialon milwrol ar Sgwâr y Mileniwm

Mae’r Barnwr David Jenkins yn ceisio’r milisia a’r trefi fel ei gilydd yn dal llys mewn cymysgedd o Saesneg a Chymraeg, heb ganiatâd ar y pryd ond dewisodd wneud hynny beth bynnag.

Nid oes angen i chi archebu am y digwyddiad hwn.  Mae tâl mynediad arferol yr Ardd yn berthnasol.

Mae’r Ardd ar agor o 10yb hyd at 6yh, gyda’r mynediad diwethaf am 5yh.

Mae mynediad i’r Ardd yn £11.00 (gan gynnwys Cymorth Rhodd) i oedolion ac £9.00 i gonsesiynau.