Blogiau'r Ardd

Pwysigrwydd iorwg blodeuog (Hedera helix)

gan

Yn gyntaf, mae’n ffynhonnell bwysig o baill a neithdar ar gyfer peillwyr yn yr hydref.

Pan fydd nifer o blanhigion blodeuog yn dechrau marw ‘nôl ddiwedd yr haf, mae iorwg yn dechrau cynhyrchu blodau melynwyrdd ag arogl cryf, felly mae’r peillwyr sy’n dal i hedfan yn ei ddefnyddio i borthi.

Gellir dod o hyd i löynnod byw sy’n hedfan yn hwyr, er enghraifft y fantell goch (Vanessa atalanta) a’r adain garpiog (Polygonia c-album), yn chwilio am neithdar ar ddiwrnodau heulog pan fydd hi’n ddigon cynnes iddynt hedfan.

At hynny, mae’n porthi gwahanol rywogaethau o glêr, gan gynnwys y pryf gormes cyffredin (Eristalis tenax) a’r gleren las (Calliphoria vomitoria). Gelir dod o hyd niferoedd mawr o wenyn cymdeithasol ar iorwg, yn ogystal â gwenyn mêl (Apis mellifera). Mae ein hymchwil ein hunain i fêl yn dangos bod iorwg yn ffynhonnell bwysig o baill ar gyfer gwenyn mêl ym mis Medi.

At hynny, mae iorwg yn cael ei ddefnyddio gan rywogaeth sy’n gymharol newydd i’r Deyrnas Unedig – Gwenynen durio yr iorwg  (Colletes hederae). Mae’n wenynen unig a gyrhaeddodd y Deyrnas Unedig yn 2001, a cheir hyd iddi’n bennaf yn y de. Fodd bynnag, maent yn dechrau lledaenu tua’r gogledd. Maent yn tueddu i nythu mewn cydgasgliadau mawr ac yn chwilota’n bennaf am neithdar a phaill o flodau iorwg. Felly, mae’n blanhigyn pwysig mewn perthynas â goroesiad a lledaeniad y rhywogaeth hon a’i phoblogaethau presennol. Mae hon yn bendant yn rhywogaeth i gadw golwg amdani os ydych yn byw mewn neu ar gyrion ardal lle mae’n byw ar hyn o bryd!

Mae iorwg blodeuog hefyd yn noddfa ar gyfer bywyd gwyllt. Mae adar a mamaliaid bach yn ei ddefnyddio i chwilio am gysgod rhag tywydd gwael, er enghraifft y robin goch (Erithacus rubecula), ac mae ei aeron yn ffynhonnell bwysig o fwyd ar gyfer adar megis yr aderyn du (Turdus merula) yn ystod misoedd y gaeaf pan mae’n anodd dod o hyd i bryfed.

Mae benywod glas y celyn (Celastrina argiolus) yn dodwy eu hwyau ar ddail iorwg blodeuog, sy’n cynhyrchu cenhedlaeth o lindys yn yr haf, ac felly maent yn eithaf dibynnol ar ei bresenoldeb. Mae’r lindys yn dechrau’n wyrdd, ac yna’n troi’n lliw mwy llwydfelyn wrth iddynt dyfu i’w maint llawn, felly gallant fod yn anodd eu gweld i ddechrau. Mae benywod y glöyn cynffon gwennol (Ourapteryx sambucaria), sy’n lliw melynlwyd golau, hefyd yn dodwy eu hwyau ar iorwg blodeuog, yn ogystal ag ar nifer o blanhigion eraill.

Os ydych am ddenu rhagor o fywyd gwyllt i’ch gardd, boed hynny’n adar, yn famaliaid neu’n bryfed, mae iorwg blodeuog yn blanhigyn gwych i’w dyfu. Efallai bod gennych ychydig yn eich gardd eisoes; os felly, gadewch iddo ledaenu ychydig yn rhagor. Byddwch yn mwynhau gwylio toreth o beillwyr yn bwydo ar y blodau yn yr hydref, yn ogystal ag adar yn bwyta’r aeron yn y gaeaf.

Cadwch olwg amdano yma yn yr Ardd hefyd! Mae’n ferw gwyllt o fywyd ar hyn o bryd. Mae yna ardaloedd eang iawn ohono yn yr Ardd Ddeufur, wrth i chi fynd tuag at Yr Ardd Siapaneaidd.

Edrychwch i weld sawl rhywogaeth wahanol y gallwch eu cyfrif arno!