Blogiau'r Ardd

Cymryd gofal ar ddiwrnod braidd yn stormus

gan

Mis Mehefin tanbaid! Mae gwenynwr yr Ardd Fotaneg, Lynda Christie, yn brwydro yn erbyn yr elfennau i wneud ei marc

Wrth feddwl am y gwenynwr wrth ei waith, rydym yn ei ddychmygu yn agor y cychod gwenyn tua chanol dydd ar ddiwrnod heulog braf, gyda’r gwenyn allan yn chwilota ac yn dawel a digynnwrf ar y crwybr. Mae arogl paill a neithdar yn yr aer, ac mae’n bleser pur gwirio pob cwch gwenyn wrth ein pwysau, gyda’r haul ar ein hwynebau.
Pan fydd y gwynt yn chwythu, y cymylau yn llwyd tywyll, bygythiol a glaw yn yr aer, a minnau angen gwirio a oes gan y nythfeydd freninesau’n dodwy yn hytrach na rhai sy’n penderfynu heidio, nid yw’r uchod yn berthnasol! Rai dyddiau, mae’n rhaid i ni, yn syml, fwrw iddi, gan ofalu peidio â chythruddo’r gwenyn neu darfu gormod arnynt.

Yr wythnos diwethaf, roeddwn yn pryderu am swm y storau yr oedd y nythfeydd wedi bod yn eu casglu. Rwy’n hoffi cynnal gwiriadau rheolaidd er mwyn cael gwybod beth sy’n digwydd ym mhob nythfa a gweld a oes arnynt angen help llaw. Cawsom gawod drom hyfryd o law y noson flaenorol, felly cafodd y planhigion ddyfrhad boddhaol, a dylai hynny helpu gyda llif y neithdar. Mae mwy a mwy o fieri yn eu blodau ac, ar y clwt wrth y wenynfa wyddoniaeth, roedd y gwenyn wrthi’n brysur.
Ran o’r ffordd trwy’r archwiliadau, aeth y cymylau tywyll yn fwy bygythiol yr olwg, ac roedd y gwenyn yn dychwelyd i’r cychod yn eu heidiau i ddianc rhag y tywydd. Cefais f’atgoffa o lyfr bach hyfryd yr hoffwn ei argymell: At the Hive Entrance gan H Storch. Rydym yn dysgu cymaint wrth arsylwi ar ein gwenyn; roeddent yn gwybod ei bod ar fin bwrw glaw, felly daethant yn eu holau yn gyflym i’w cychod.
Llwyddais i wirio’r nythfeydd a oedd wedi cael eu hollti’n ddiweddar, ac roedd gan bob un ohonynt wyau a larfâu ifanc, sy’n golygu bod gennym freninesau newydd yn dodwy. Gobeithio, wrth eu harchwilio y tro nesaf, y bydd y tywydd yn fwy ffafriol ac y byddaf yn gallu dod o hyd i’r breninesau newydd a’u lliwio â lliw eleni: glas.

Roedd rhai nythfeydd yn dal i fod yn brin o storau, felly rhoddais ragor yn y porthwyr lle roedd angen. Mae’r haid yr oeddwn wedi’i chasglu wedi tynnu chwe ffrâm mag, ac mae ganddi frenhines sy’n dodwy. Ychwanegais ragor at borthwr yr haid i’w hannog i dynnu gweddill y fframiau a darparu digon o le i’r frenhines barhau i ddodwy.
Nid oedd gan haid fach arall frenhines; mae’r gwenyn wedi bod yn tynnu fframiau yn ystod yr wythnos neu ddwy ddiwethaf, ond rwyf bellach wedi eu huno â nythfa arall i hybu eu niferoedd. Byddwn wedi hoffi tynnu llun y gweithgaredd hwn, ond nid oedd y gwenyn yn hapus gyda’r tywydd, felly, o dan yr amgylchiadau, nid oedd yn ddigon ffafriol i dynnu lluniau. Ond parhau a wneuthum, er gwaethaf y tywydd, gan mai dyma un dasg ar fy rhestr yr oeddwn yn benderfynol o’i chyflawni. Os gadewir nythfa yn rhy hir heb frenhines, mae’n bosibl y bydd y gweithwyr yn dechrau dodwy ynddi, gan achosi pob math o drafferthion …
Rwyf wedi gwirio rhagolygon y tywydd, ac yn obeithiol y bydd yr archwiliadau nesaf o’r gwenynfeydd yn fwy tebyg i’r hyn yr ydym yn ei ddychmygu, sef 18-20 gradd Celsius ac yn heulog. Efallai, felly, y byddaf yn gallu marcio’r breninesau.

Lynda Christie
11 Mehefin 2020