Clychlys Ymledol, Campanula patula

Mae’r clychlys ymledol, Clychlys patula yn rhywogaeth o blanhigyn brodorol sydd wedi disgyn mewn niferoedd yn ddramatig yn y DU.  Mae nawr mewn peryg difrifol yng Nghymru ac mae’n flaenoriaeth o safbwynt cadwraeth.  Mae ein hymchwil yn cyfuno gwaith safle a dulliau genynnol er mwyn cadw golwg ar statws y clychlys ymledol.

Rhan o’r gadwraeth yw bod yn ymwybodol o niferoedd presennol, dosbarthiad a chynefin y rhywogaeth.  Drwy gynnal arolygon gwyliadwriaeth rydym yn gallu asesu’r boblogaeth bresennol a’i chymharu â chofnodion blaenorol i ganfod dosbarthiad hanesyddol a dirywiad y clychlys ymledol.

Rydym hefyd am ddeall yr amrywiaeth genynnol ym mhoblogaethau’r DU.  Mae amrywiaeth genynnol yn un mesur o fioamrywiaeth sy’n bwysig i gadwraeth.  Gall poblogaethau efo amrywiaeth genynnol gostyngol fod yn llai iach, ac yn llai abl i wrthsefyll newidiadau yn eu hamgylchedd.  Drwy astudio amrywiaeth genynnol y clychlys ymledol, gallwn ddechrau creu cynllun cadwraeth effeithlon.

Rydym wedi cynnal arolwg o boblogaeth bresennol y clychlys ymledol, sydd bennaf yn y Gororau.  Wrth ddefnyddio samplau o enghreifftiau yn ein llysieufa ac o’r boblogaeth gyfredol, gallwn archwilio’r lefel a’r patrwm o amrywiaeth genynnol yn y poblogaethau cyfredol i’w cymharu â’r rheini o 100 mlynedd yn ôl.

Mae’n canlyniadau yn dangos bo’r clychlys ymledol wedi bod yn prinhau bob degawd ers yr 1800au cynnar, ac mae ei amrediad daearyddol wedi lleihau ac ymrannu.  Mae’r data genynnol wedi dangos llai o amrywiaeth dros amser.  Mae’r darlun sydd gennym o’r data genynnol a data o waith maes yn dangos na fydd rhai poblogaethau yn gallu cael eu hadfer ar ôl y dirywiad ac efallai bydd yn rhaid ailgyflwyno neu ychwanegu at y planhigion hyn.