Creu hafan wanwyn arbennig ar gyfer peillwyr

Am dyfu planhigion sy’n berffaith ar gyfer peillwyr?

Yn seiliedig ar eu gwaith ymchwil, mae gwyddonwyr yng Ngardd Fotaneg Genedlaethol Cymru wedi llunio rhestr o argymhellion o ran rhai o’r planhigion gorau ar gyfer yr ardd yn y gwanwyn, sydd i’w plannu yr hydref hwn.

Dywed ymchwilydd PhD yr Ardd Fotaneg, Abigail Lowe: “Pan fydd pryfed peillio yn ymddangos ar ddiwrnodau cynnes yn niwedd y gaeaf a dechrau’r gwanwyn, chwilio am eu prydau cyntaf o’r tymor y byddant.

“Ar ôl bod yn gaeafgysgu, mae angen i freninesau cacwn ddod o hyd i safleoedd nythu i ffurfio nythfeydd newydd – tasg sy’n gofyn am lawer o egni.

“Mae’r rhan fwyaf o bryfed hofran a gwenyn unig yn gaeafu ar ffurf larfa, gan ddechrau ar eu bywyd o fod yn oedolion trwy hedfan yn ystod y gwanwyn. Tra bo gwenyn mêl yn parhau i fod yn egnïol ar ddyddiau cynnes trwy gydol y gaeaf, mae angen iddynt ailgyflenwi eu storfeydd yn y gwanwyn i gynnal eu mag sy’n datblygu.”

Dyma isod rai o’r planhigion gorau mewn gerddi ar gyfer peillwyr yn y gwanwyn. Mae’r rhestr yn seiliedig ar ymchwil Arbed Peillwyr yr Ardd Fotaneg, sydd dan arweiniad Dr Natasha de Vere. Gellir plannu pob un yn ystod yr hydref a dechrau’r gaeaf.

Dywedodd Abigail: “Yn bwysig iawn, mae’n rhaid i’r planhigion hyn fod yn rhydd o bryfladdwyr – bydd ein Cynllun Sicrwydd Arbed Peillwyr yn eich helpu. Dewiswch blanhigion â blodau sengl, sy’n caniatáu i beillwyr fynd i mewn iddynt yn hawdd.”

Dyma eich canllawiau ar gyfer troi eich iard gefn yn hafan i beillwyr y gwanwyn nesaf trwy i chi fynd ati i dyfu blodau sy’n cynnig cyfoeth o neithdar siwgrog a phaill llawn protein:

Blodyn y fagwyr Erysimum
Mae gan flodau’r fagwyr, er enghraifft Erysimum ‘Bowles’s Mauve’, dymor blodeuo rhyfeddol o hir, sy’n rhychwantu’r misoedd oerach. Bydd amrywiaeth eang o bryfed peillio yn chwilota arnynt, gan gynnwys gwenyn unig.

 

 

Crafanc-yr-arth Helleborus
Ac yntau ymhlith y blodau cyntaf i ymddangos yn gynnar yn y flwyddyn, mae crafanc-yr-arth yn olygfa i’w chroesawu gan beillwyr. Mae pyllau o neithdar yn cael eu dal mewn neithdarleoedd ym môn y blodau, ac mae brigerau’r blodau yn cynnig digonedd o baill.

 

 

Cyfardwf  Symphytum
Mae’r cyfardwf yn perthyn i deulu tafod yr ych – planhigyn hyblyg ar gyfer peillwyr. Bydd cacwn tafod byr a hir, ynghyd â gwenyn mêl a phryfed hofran, yn ymweld â blodau tiwbaidd y planhigyn hwn. Lledaenwch nhw ‘nawr o hadau neu o doriadau â gwreiddiau, neu eu prynu ar ffurf planhigion cwsg mewn potiau. Dewiswch safle lle gellir cadw golwg ar y planhigyn gan y gall fod yn ymledol.

 

Clychau dulas Muscari
Mae’r bylbiau blodeuol hyn yn y gwanwyn yn ffefryn gan wenyn mêl, ac maent yn berffaith ar gyfer pot planhigion sy’n gyfeillgar i beillwyr. Wrth chwilio am fylbiau, prynwch rai organig i sicrhau eu bod yn rhydd o weddillion plaladdwyr ac yn ddiogel i beillwyr.

 

 

Blodau’r gwynt Anemone
Dewis perffaith ar gyfer cysgod brith neu bot. Mae gwenyn mêl, cacwn a phryfed hofran yn mwynhau’r blodau siâp cwpan. Dewiswch rhwng y planhigyn brodorol â’i flodau gwyn, Anemone nemorosa, neu Anemone blanda mewn arlliwiau o las, gwyn neu binc, neu Anemone × lipiensis, sy’n felyn golau.

 

Saffrwm
Mae tonnau lliwgar o’r saffrwm yn y gwanwyn yn olygfa i’w chroesawu. Bydd gwenyn a phryfed hofran sy’n chwilio am fwyd ar ôl y gaeaf yn anelu’n benodol at y mathau porffor, megis Crocus tommasinianus. I gael y canlyniadau gorau, plannwch nhw mewn man heulog sy’n draenio’n dda .

 

 

Eirlysiau Galanthus
Eirlysiau yw un o’r arwyddion cyntaf bod y gaeaf yn dod i ben, a gellir gweld y blodau mor gynnar â mis Ionawr. Maent yn darparu ffynhonnell o neithdar a phaill hanfodol ar gyfer y peillwyr sy’n ymddangos, er enghraifft gwenyn mêl a breninesau cacwn. I’w hatal rhag sychu, dylid plannu’r bylbiau yn y ddaear ar unwaith. Byddant yn sefydlu’n hawdd. Sicrhewch eich bod yn ychwanegu graean i’r mannau plannu i helpu draeniad ac atal y bylbiau rhag pydru.

 

Afalau, ceirios ac eirin Malus a Prunus
I gynhyrchu ffrwythau, mae’n rhaid croesbeillio’r rhan fwyaf o fathau o afal, eirin a cheirios. Yn ffodus, mae amrywiaeth o beillwyr wrth eu bodd â blodau gwanwyn y coed hyn, yn cynnwys gwenyn mêl a gwenyn unig. Mae’r blodau agored, llydan hefyd yn hygyrch i bryfed hofran nad oes ganddynt, yn wahanol i wenyn, sugnydd hir. Ewch ati ‘nawr i blannu planhigion sydd wedi cael eu tyfu mewn cynwysyddion, ac yna plannwch blanhigion â gwreiddiau noeth pan fyddant ynghwsg a’r dail wedi cwympo.

 

Helyg Salix spp.
Mae’r gwyddau bach a gynhyrchir gan helyg yn llawn dop o baill a neithdar. Mae toriadau neu wiail yn gwreiddio’n hawdd, a gellir eu prynu ar-lein yn y gaeaf. Os oes gennych ardd fechan, rhowch gynnig ar brysgoedio, sef proses o dynnu cyfran o’r coesynnau bob blwyddyn, ond gwnewch yn siŵr eich bod yn gadael rhywfaint sy’n ddigon hen i flodeuo. Mae yna hefyd rywogaethau alpaidd sy’n tyfu’n isel ar gael, megis y gorhelygen frodorol (Salix herbacea).

 

Llysiau’r ysgyfaint Pulmonaria
Mae blodau cynnar llysiau’r ysgyfaint yn darparu neithdar a phaill i wenyn pan nad oes fawr ddim arall ar gael. Mae llawer o rywogaethau’n mwynhau’r blodau tiwbaidd lliwgar, ond mae’n cael ei ffafrio’n arbennig gan y wenynen y blodau coesau blewog, Anthophora plumipes. Mae llysiau’r ysgyfaint yn dda ar gyfer cysgod brith neu gysgod llawn, a byddant yn ymledu’n naturiol, gan ddarparu ychwanegiad hyfryd at y border.


Gellir lawrlwytho delweddau di-hawlfraint o’r holl blanhigion uchod, i’w defnyddio’n rhad ac am ddim, o’r ddolen DropBox hon https://www.dropbox.com/sh/cjcrqn22v9xlxwo/AADsMWsXMhCfMCvxsr7hps7ca?dl=0