Creu hafan wanwyn arbennig ar gyfer peillwyr

Yn seiliedig ar eu gwaith ymchwil, mae gwyddonwyr yng Ngardd Fotaneg Genedlaethol Cymru wedi llunio rhestr o argymhellion o ran rhai o’r planhigion gorau ar gyfer yr ardd yn y gwanwyn, sydd i’w plannu yr hydref hwn.

Dywed ymchwilydd PhD yr Ardd Fotaneg, Abigail Lowe: “Pan fydd pryfed peillio yn ymddangos ar ddiwrnodau cynnes yn niwedd y gaeaf a dechrau’r gwanwyn, chwilio am eu prydau cyntaf o’r tymor y byddant.

“Ar ôl bod yn gaeafgysgu, mae angen i freninesau cacwn ddod o hyd i safleoedd nythu i ffurfio nythfeydd newydd – tasg sy’n gofyn am lawer o egni.

“Mae’r rhan fwyaf o bryfed hofran a gwenyn unig yn gaeafu ar ffurf larfa, gan ddechrau ar eu bywyd o fod yn oedolion trwy hedfan yn ystod y gwanwyn. Tra bo gwenyn mêl yn parhau i fod yn egnïol ar ddyddiau cynnes trwy gydol y gaeaf, mae angen iddynt ailgyflenwi eu storfeydd yn y gwanwyn i gynnal eu mag sy’n datblygu.”

Dyma isod rai o’r planhigion gorau mewn gerddi ar gyfer peillwyr yn y gwanwyn. Mae’r rhestr yn seiliedig ar ymchwil Arbed Peillwyr yr Ardd Fotaneg, sydd dan arweiniad Dr Natasha de Vere. Gellir plannu pob un yn ystod yr hydref a dechrau’r gaeaf.

Dywedodd Abigail: “Yn bwysig iawn, mae’n rhaid i’r planhigion hyn fod yn rhydd o bryfladdwyr – bydd ein Cynllun Sicrwydd Arbed Peillwyr yn eich helpu. Dewiswch blanhigion â blodau sengl, sy’n caniatáu i beillwyr fynd i mewn iddynt yn hawdd.”

Dyma eich canllawiau ar gyfer troi eich iard gefn yn hafan i beillwyr:

Blodyn y fagwyr Erysimum
Mae gan flodau’r fagwyr, er enghraifft Erysimum ‘Bowles’s Mauve’, dymor blodeuo rhyfeddol o hir, sy’n rhychwantu’r misoedd oerach. Bydd amrywiaeth eang o bryfed peillio yn chwilota arnynt, gan gynnwys gwenyn unig.

 

 

Crafanc-yr-arth Helleborus
Ac yntau ymhlith y blodau cyntaf i ymddangos yn gynnar yn y flwyddyn, mae crafanc-yr-arth yn olygfa i’w chroesawu gan beillwyr. Mae pyllau o neithdar yn cael eu dal mewn neithdarleoedd ym môn y blodau, ac mae brigerau’r blodau yn cynnig digonedd o baill.

 

 

Cyfardwf  Symphytum
Mae’r cyfardwf yn perthyn i deulu tafod yr ych – planhigyn hyblyg ar gyfer peillwyr. Bydd cacwn tafod byr a hir, ynghyd â gwenyn mêl a phryfed hofran, yn ymweld â blodau tiwbaidd y planhigyn hwn. Lledaenwch nhw ‘nawr o hadau neu o doriadau â gwreiddiau, neu eu prynu ar ffurf planhigion cwsg mewn potiau. Dewiswch safle lle gellir cadw golwg ar y planhigyn gan y gall fod yn ymledol.

 

Clychau dulas Muscari
Mae’r bylbiau blodeuol hyn yn y gwanwyn yn ffefryn gan wenyn mêl, ac maent yn berffaith ar gyfer pot planhigion sy’n gyfeillgar i beillwyr. Wrth chwilio am fylbiau, prynwch rai organig i sicrhau eu bod yn rhydd o weddillion plaladdwyr ac yn ddiogel i beillwyr.

 

 

Blodau’r gwynt Anemone
Dewis perffaith ar gyfer cysgod brith neu bot. Mae gwenyn mêl, cacwn a phryfed hofran yn mwynhau’r blodau siâp cwpan. Dewiswch rhwng y planhigyn brodorol â’i flodau gwyn, Anemone nemorosa, neu Anemone blanda mewn arlliwiau o las, gwyn neu binc, neu Anemone × lipiensis, sy’n felyn golau.

 

Saffrwm
Mae tonnau lliwgar o’r saffrwm yn y gwanwyn yn olygfa i’w chroesawu. Bydd gwenyn a phryfed hofran sy’n chwilio am fwyd ar ôl y gaeaf yn anelu’n benodol at y mathau porffor, megis Crocus tommasinianus. I gael y canlyniadau gorau, plannwch nhw mewn man heulog sy’n draenio’n dda .

 

 

Eirlysiau Galanthus
Eirlysiau yw un o’r arwyddion cyntaf bod y gaeaf yn dod i ben, a gellir gweld y blodau mor gynnar â mis Ionawr. Maent yn darparu ffynhonnell o neithdar a phaill hanfodol ar gyfer y peillwyr sy’n ymddangos, er enghraifft gwenyn mêl a breninesau cacwn. I’w hatal rhag sychu, dylid plannu’r bylbiau yn y ddaear ar unwaith. Byddant yn sefydlu’n hawdd. Sicrhewch eich bod yn ychwanegu graean i’r mannau plannu i helpu draeniad ac atal y bylbiau rhag pydru.

 

Afalau, ceirios ac eirin Malus a Prunus
I gynhyrchu ffrwythau, mae’n rhaid croesbeillio’r rhan fwyaf o fathau o afal, eirin a cheirios. Yn ffodus, mae amrywiaeth o beillwyr wrth eu bodd â blodau gwanwyn y coed hyn, yn cynnwys gwenyn mêl a gwenyn unig. Mae’r blodau agored, llydan hefyd yn hygyrch i bryfed hofran nad oes ganddynt, yn wahanol i wenyn, sugnydd hir. Ewch ati ‘nawr i blannu planhigion sydd wedi cael eu tyfu mewn cynwysyddion, ac yna plannwch blanhigion â gwreiddiau noeth pan fyddant ynghwsg a’r dail wedi cwympo.

 

Helyg Salix spp.
Mae’r gwyddau bach a gynhyrchir gan helyg yn llawn dop o baill a neithdar. Mae toriadau neu wiail yn gwreiddio’n hawdd, a gellir eu prynu ar-lein yn y gaeaf. Os oes gennych ardd fechan, rhowch gynnig ar brysgoedio, sef proses o dynnu cyfran o’r coesynnau bob blwyddyn, ond gwnewch yn siŵr eich bod yn gadael rhywfaint sy’n ddigon hen i flodeuo. Mae yna hefyd rywogaethau alpaidd sy’n tyfu’n isel ar gael, megis y gorhelygen frodorol (Salix herbacea).

 

Llysiau’r ysgyfaint Pulmonaria
Mae blodau cynnar llysiau’r ysgyfaint yn darparu neithdar a phaill i wenyn pan nad oes fawr ddim arall ar gael. Mae llawer o rywogaethau’n mwynhau’r blodau tiwbaidd lliwgar, ond mae’n cael ei ffafrio’n arbennig gan y wenynen y blodau coesau blewog, Anthophora plumipes. Mae llysiau’r ysgyfaint yn dda ar gyfer cysgod brith neu gysgod llawn, a byddant yn ymledu’n naturiol, gan ddarparu ychwanegiad hyfryd at y border.


Mae croeso i chi lawrlwytho delweddau di-hawlfraint o’r holl blanhigion uchod, i’w defnyddio’n rhad ac am ddim. Cliciwch ar y ddelwedd ac arbed.