Cerddinen y Darren Fach

Sorbus leyana

Tua hanner ffordd i fyny rhan uchaf y Rhodfa, fe ddewch o hyd i goeden fwyaf prin Cymru – Sorbus leyana, Cerddinen y Darren Fach.

Dim ond 17 ohonynt sydd yn y gwyllt, pob un ohonynt yn glynu wrth ochrau clogwyni calchfaen serth ym Mannau Brycheiniog.

Faint ohonynt oedd yn arfer bodoli? Nid oes unrhyw un yn gwybod. Dim ond yn 1896 y darganfuwyd y goeden hon ac ni chafodd ei henwi tan 1934.

Pam ei bod mor brin?

Tair ystyriaeth. Dim ond yn ddiweddar y mae wedi esblygu. Nid yw’n gallu ymdopi gydag anifeiliaid yn pori. Nid yw’n atgenhedlu’n hawdd.

Sut ydyn ni yn ei rhwystro rhag diflannu’n llwyr?

Cadwraeth oddi ar y safle – rydyn ni’n sefydlu poblogaeth o goed yn yr Ardd rhag ofn y bydd y rhai gwyllt yn marw. Mae’r rhain wedi cael eu lluosogi o’r coed gwyllt trwy impio.

Cadwraeth ar y safle – rydyn ni’n ymchwilio tarddiad genetig ac ecoleg y goeden, a bydd hyn yn ein helpu i’w diogelu.