Blogiau'r Ardd

Mae planhigion yn blodeuo yn y gwanwyn a’r haf, nid yn y gaeaf, iawn?

gan

Ychydig flynyddoedd yn ôl cyfrifodd Pam Murden, un o wirfoddolwyr yr Ardd, 62 o fathau o blanhigion yn eu blodau yn y Tŷ Gwydr Mawr yn yr wythnos cyn y Nadolig.

Chwe deg dau!

Rydyn ni’n dueddol o feddwl am ardd yn lle i’w weld yn yr haf. Mae planhigion yn blodeuo yn y gwanwyn a’r haf, nid yn y gaeaf, iawn?

Felly, rydw i wedi gofyn i wirfoddolwyr cadwraeth yr Ardd weld sut mae eleni’n cymharu ag arolwg Pam yn 2011 – tasg fach hyfryd pan fydd hi’n bwrw’n drwm y tu allan, fel roedd hi ddydd Mawrth yr wythnos hon.

Dewisodd Colin a Hazel edrych ar barth Môr y Canoldir a gweld 20 o fathau yn eu blodau, a chyfrifodd Frances a Maud 21 o rywogaethau o blanhigion yn eu blodau yn adran Chile. O gofio amser y flwyddyn, y tywydd oer a’r enw a oedd gan adran Chile yn y Tŷ Gwydr Mawr o fod â llai o blanhigion blodeuo na pharthau eraill, mae’r nifer hwn yn ymddangos yn rhyfeddol. Ond ai felly y dylai fod? Mae Marilla Burgess, ein garddwriaethydd uwch ers llawer blwyddyn ar gyfer y Tŷ Gwydr Mawr, wedi gwneud gwaith arbennig iawn yn cadw’r Tŷ Gwydr Mawr i edrych yn ffres ac yn ffynnu, ac mae ei phenderfyniad i gael mwy o rywogaethau blodeuo yn adran Chile yn wir wedi talu’r ffordd.

Mae hefyd yn wedi cadw mewn cof fod Chile yn hemisffer y de lle mae’n ddechrau’r haf. Efallai fod rhai o’n planhigion o Chile heb addasu i fod yn hemisffer y gogledd.

Mae’r rhanbarth yn Chile sydd â hinsawdd Môr y Canoldir yng nghanol y wlad, a’r mattorol yw’r term am y tir prysgwydd sy’n gysylltiedig ag ef. Hwyrach fod y planhigion sydd yn eu blodau yr wythnos hon yn llai sblennydd na’n puyas hardd ni yn y gwanwyn, ond mae ganddyn nhw i gyd eu stori arbennig eu hunain. Maen nhw’n cynnwys blodyn cenedlaethol Chile, clychlys Chile Lapogeria rosea, a oedd ar un adeg yn gyffredin ond sydd nawr yn blanhigyn coedwig sy’n cael ei warchod yn gyfreithiol. Os ydych chi’n hoffi lliw, edrychwch am y Salpiglossis sinuata dolennog, sy’n frodorol i Chile. Ei enw yn Sbaeneg yn rhyfedd iawn yw panza de burro (bol yr asyn). Mae blodau pibellaidd, sidanaidd hardd y planhigyn Barnadesia caryophylla yn cynhyrchu llawer iawn o neithdar melys, gludiog sy’n denu aderyn y si yn ardaloedd gwyllt Chile. Blodau porffor deniadol saets piserlys Chile y Lepechinia salvia a dynnodd sylw Frances a Maud at y cychwyn, ond sylwodd y ddwy hefyd ar ei arogl melys. Cofnodwyd hefyd nifer o fathau lliwgar o fasged pysgotwr yn dechrau blodeuo, gan gynnwys lliw porffor tywyll y Calceolaria purpurea.

Pan ddowch chi nesaf i’r Ardd, ewch i weld faint o blanhigion welwch chi sydd yn eu blodau yn y Tŷ Gwydr Mawr. Tasg nesaf ein gwirfoddolwyr yw cyfrif nifer y planhigion blodeuo o Awstralia, Califfornia a De Affrica – cewch wybod sut fyddan nhw’n dod ymlaen.