Ysgallen y Ddôl, Cirsium dissectum

Mae Ysgallen y Ddôl, Cirsium dissectum yn rhywogaeth allweddol mewn glaswelltir corsiog, cynefin sydd o dan fygythiad.  Mae edrych ar y patrymau genynnol mewn planhigion unigol ym Mhrydain ac yn Iwerddon wedi dangos cysylltiad cymhleth rhwng cynefin ysgallen y ddôl, ei hamrywiaeth genynnol a pha mor dda mae’n atgynhyrchu.

Mae poblogaeth planhigion mewn tirwedd rhanedig o dan fygythiad o ganlyniad i’r dirywiad yn ansawdd y cynefin a’r gostyngiad yn yr amrywiaeth genynnol.  Serch hynny, prin yw’r astudiaeth o ymadweithiau y prif ffactorau yma.  Yma rydym wedi ymchwilio’r ymadweithiau rhwng maint y boblogaeth, ansawdd y cynefin ac amrywiaeth genynnol ysgallen y ddôl.

Darganfuwyd fod gan y poblogaethau lleiaf llai o amrywiaeth genynnol, a bod gostyngiad yn yr amrywiaeth genynnol yn cael effaith negyddol ar siawns eginblanhigyn o oroesi.  Cafodd ansawdd y cynefin effaith sylweddol ar ysgallen y ddôl hefyd.  Mewn ardaloedd gyda llystyfiant tal, diffyg pridd noeth a lefelau uwch o faetholion gwelwyd poblogaethau llai o ysgallen y ddôl, ond roedd blodeuo yn cael ei hybu.  Cyfyngwyd ar y blodeuo yn y safleoedd lle roedd anifeiliaid yn pori a’r llystyfiant felly’n fyr.

I warchod ysgallen y ddôl, rhaid i reolaeth y safle sicrhau amrywiaeth y cynefin er mwyn i’r ysgallen flodeuo, ond hefyd rhaid gwneud yn siŵr fod tir noeth dal ar gael i’r eginblanhigion dyfu.  Pan fydd llai o eginblanhigyn yn goroesi neu pan fydd llai o flodau, gellir disgwyl canlyniadau negyddol, sef lleihad yn yr amrywiaeth genynnol a llai o blanhigion yn goroesi.

Mae’r astudiaeth hon yn tanlinellu pwysigrwydd ystyried y ddau beth, sef cadwraeth genynnol ac ansawdd y cynefin, tra’n diogelu rhywogaethau penodol o blanhigion.