Ymborthiant gwenyn mêl

Mae gwenyn mêl yn bwysig iawn, yn ecolegol ac yn economaidd, fel peillwyr planhigion gwyllt a chnydau.

Mae pryder byd-eang am sut y mae heidiau o wenyn mêl yn cael eu colli ar raddfa gynyddol. Mae nifer o ffactorau’n arwain at y colledion, megis ffermio dwys, nedwid yn yr hinsawdd, colli cynefinoedd naturiol, heintiau a phlâu.

Prin yw’r astudiaethau manwl o ba blanhigion yn union y mae gwenyn mêl yn dewis eu defnyddio yn ystod y tymor, a pham.  Dyw’r prinder ddim yn syndod, gan fod astudiaethau’n gofyn am y gallu i benderfynu’n gywir pa blanhigion a ddefnyddir gan wenyn mêl mewn perthynas â planhigion sy’n blodeuo ar y pryd.

Ry’n ni’n defnyddio dulliau o godio-bar DNA sy’n ein galluogi i ddarganfod pa flodau y mae gwenyn mêl yn eu defnyddio. Gwneir hyn drwy samplu’r paill a gesglir gan y gwenyn a’r mêl a wneir ganddynt.

Ry’n ni’n astudio ein gwenyn mêl ein hunan, sydd i’w gweld yn ein Gardd Wenyn. Mae Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru yn darparu amgylchfyd astudio unigryw er mwyn ateb cwestiynau am hoff flodau gwenyn mêl.   Mae hi’n cynnwys dros 8,000 o blanhigion blodeuol, ac yn darparu dewis eang ac amrywiol o rywogaethau o blanhigion brodorol ac anfrodorol ar gyfer gwenyn mêl.

Gallwn samplo’r paill a mêl yng nghychod gwenyn yr Ardd ar hyd y tymor. Rydym hefyd yn gweithio gyda gwenynwyr sy’n casglu mêl  inni o dros y DU. Trwy astudio DNA paill a mêl, gallwn adnabod y blodau y maen nhw’n deillio ohonynt.

Er mwyn archwilio’r dewisiadau a wneir gan y gwenyn mêl, mae angen inni gymharu’r wybodaeth o DNA’r planhigion a ddefnyddir gan y gwenyn gyda’r planhigion a oedd ar gael iddynt.   Er mwyn gwneud hyn ry’n ni’n cynnal arolygon yn yr Ardd er mwyn cofnodi’r holl blanhigion sydd wedi blodeuo yn ystod y flwyddyn, gyda chymorth grŵp amhrisiadwy o wirfoddolwyr.  Ry’n ni’n cyfuno hyn gyda mapio, gan ddefnyddio technoleg hedfan di-griw, er mwyn dangos inni’r adnoddau blodeuol sydd ar gael.

Gyda’r holl wybodaeth hyn, gallwn ddechrau ateb cwestiynau am hoff flodau’r gwenyn mêl, a sut mae’r planhigion a ddefnyddir yn cymharu â’r hyn sydd ar gael.   Ry’n ni’n gallu cysylltu hyn â gwaith ar ofynion maethol y gwenyn, gan edrych ar baill a neithdar, a dechrau awgrymu pam y mae’r gwenyn yn dewis planhigion penodol.