Priodoleddau Meddyginiaethol Mêl

Mae priodoleddau gwrth-facterol mêl wedi’u cofnodi a’u defnyddio ers miloedd o flynyddoedd, gydag esiamplau megis rwymiadau wedi eu trwytho â mêl i’w rhoi ar glwyfau, a mathau amrywiol o foddion i’w cymryd trwy lyncu.  Dangoswyd fod gan fêl nifer o briodoleddau therapiwtig, wrth wella clwyfau, newid imiwnedd a gweithredu fel asiant gwrth-lidiol.

Mae gweithgaredd gwrth-facterol mêl nas proseswyd yn seiliedig ar nifer o ffactorau gwrth-facterol gwahanol.  Dau ffactor pwysig yw’r lefel isel o ddŵr wedi’i gyfuno â chynnwys uchel o siwgwr, ynghyd â phresenoldeb cemegau eraill, fel hydrogen perocsid.   Bydd rhai o’r cemegau hyn yn ffytogemegau, sy’n deillio o’r planhigion y mae gwenyn ym ymborthi arnynt er mwyn gwneud eu mêl.   Mae mêl Manuka, o Seland Newydd, yn hysbys am ei lefel uchel o weithgaredd gwrth-facterol, priodoledd a ddaw oddi wrth y llwyn Manuka, Leptospermum scoparium, a ddefnyddir gan wenyn.

Mewn astudiaeth gan Dr Jenny Hawkins defnyddiwyd codio-bar DNA er mwyn archwilio priodoleddau meddyginiaethol mêl sy’n deillio o blanhigion.  Gan ddefnyddio rhoddion oddi wrth wenynwyr ar draws Cymru, sgriniwyd a phrofwyd mêl am eu gweithgaredd gwrth-facterol yn erbyn yr haint sy’n digwydd mewn ysbytai, MRSA.   Dirymwyd y ffactorau sy’n gwneud mêl yn wrth-facterol yn gyffredinol, gan ganiatáu gweithredu cyfansoddion a ddeillir o blanhigion yn unig.   Canolbwyntiwyd ar y mathau o fêl a ddangosodd weithgaredd gwrth-facterol dan yr amodau hyn, ac fe’u dadansoddwyd wedyn gan ddefnyddio technegau codio-bar DNA.

Gan ddefnyddio DNA o baill mewn mêl, gallwn adnabod y planhigion hynny a ymwelwyd â hwy gan wenyn trwy ddefnyddio codio-bar DNA.  Drwy adnabod cyfansoddiad mathau o fêl, gallwn ddefnyddio’r wybodaeth hon fel canllaw ar gyfer datblygu cyfansoddion newydd ar gyfer trin heintiau sy’n gwrthsefyll gwrthfiotigau fel arfer.