Blogiau'r Ardd

Cylchlythyr Tyfu’r Dyfodol – Awst 21

gan

Croeso i gylchlythyr diweddaraf prosiect Tyfu’r Dyfodol, os hoffech ei dderbyn yn syth i’ch cyfeiriad e-bost, tanysgrifiwch yma.

Gweler y cylchlythyr llawn yma.

Gŵyl y Peillwyr

Dydd Sadwrn Awst 24ain – Dydd Sul Awst 26ain

Penwythnos prysur arall sy’n cynnig difyrrwch i bawb yng Ngardd Fotaneg Genedlaethol Cymru, gyda phwyslais arbennig ar wenyn, pilipalod a phryfed eraill sy’n hanfodol i’r broses peillio.

Mae nifer y pryfed sy’n peillio wedi lleihau’n ddramatig ar draws cefn gwlad Cymru dros y 30 mlynedd diwethaf neu fwy na hynny. Fel sefydliad sy’n arwain ymchwil byd-eang i’r broblem, ac aelod o’r Cynllun Gweithredu i Beillwyr, nod yr Ardd yw newid y tueddiad hwn.

Dewch i ddysgu am ddiogelu peillwyr yng Nghymru a sut y gall eich gardd chi gartref chwarae rhan yn y gwaith hwnnw. Bydd stondinau, sgyrsiau a theithiau tywys ar eich cyfer. Ymunwch ar ‘BioBlitz’ wedi’i drefnu gan Dîm Gwyddoniaeth yr Ardd a chewch wybod mwy ar yr ymchwil PhD sy’n mynd ymlaen yma.

Rhaglen Gŵyl y Peillwyr: 

* Cwrdd yn y Ganolfan Tyfu
# Cwrdd yn y Porthdy
~ Cwrdd yn y Llwyfan Perfformio
+ Pot Blodyn
@ Sgwâr y Mileniwm

Dydd Sadwrn Awst 24ain

~ 11:00: Dewis Cymysgedd o Hadau Blodau Gwyllt sy’n Addas i Beillwyr gyda Lucy Witter
* 11:00-15:00:  BioFlits gyda’r Tîm Gwyddoniaeth
* 11:00-15:00:  Gweithgareddau Gyda’n Gilydd
# 13:00: Taith Dywysedig: Gwenyn a Phryfed Hofran yn yr Ardd gydag Abigail Lowe
# 14:00: Taith Dywysedig: Butterflies and day-flying moths gyda Lydia Cocks

Trwy’r dydd yn y Tŷ Gwydr Mawr:
Cwrdd â’r Gwenynwyr
Arddangosiad adeiladu skep gyda Tina Cunningham
Gwaith diweddaraf y Grŵp Gwnïo Gwirfoddol
Cynnyrch ar werth gan fusnesau lleol
Stondinau Elusen

Dydd Sul Awst 25ain

+ 10:30-12:00: Dysgwch am gompost di-fawn gyda’r Dr Kevin McGinn
# 11:00: Dewis Cymysgedd o Hadau Blodau Gwyllt sy’n Addas i Beillwyr gyda Lucy Witter
* 11:00-15:00: BioFlits gyda’r Tîm Gwyddoniaeth
* 11:00-15:00: Gweithgareddau Gyda’n Gilydd
# 13:00: Taith Dywysedig: Gwenyn a Phryfed Hofran yn yr Ardd gydag Abigail Lowe
+ 13:30-15:00: Dysgwch am gompost di-fawn gyda’r Dr Kevin McGinn
# 14:00: Taith Dywysedig: Butterflies and day-flying moths gyda Lydia Cocks

Trwy’r dydd yn y Tŷ Gwydr Mawr:
Cwrdd â’r Gwenynwyr
Arddangosiad adeiladu skep gyda Tina Cunningham
Gwaith diweddaraf y Grŵp Gwnïo Gwirfoddol
Cynnyrch ar werth gan fusnesau lleol
Stondinau Elusen

Dydd Llun Awst 26ain

+ 10:30-12:00: Dysgwch am compost di-fawn gyda’r Dr Kevin McGinn
# 11:00: Dewis Cymysgedd o Hadau Blodau Gwyllt sy’n Addas i Beillwyr gyda Lucy Witter
* 11:00-15:00: BioFlits gyda’r Tîm Gwyddoniaeth
* 11:00-15:00: Gweithgareddau Gyda’n Gilydd
@ 12:00: BioFlits Derw gyda Liam Olds
@ 13:00: BioFlits Derw gyda Liam Olds
+ 13:30-15:00: Dysgwch am gompost di-fawn gyda’r Dr Kevin McGinn
@ 14:00: BioFlits Derw gyda Liam Olds

Trwy’r dydd yn y Tŷ Gwydr Mawr:
Cwrdd â’r Gwenynwyr
Arddangosiad adeiladu skep gyda Tina Cunningham
Gwaith diweddaraf y Grŵp Gwnïo Gwirfoddol
Cynnyrch ar werth gan fusnesau lleol
Stondinau Elusen

Bydd yr holl teithiau tua 45 munud o hyd.

 

Cyrsiau Byr AM DDIM*

Ydych chi’n chwilio am rywbeth i wneud dros wyliau’r haf?

Yn ogystal ag ymweliad i’r Ardd Fotaneg Genedlaethol arbennig, ymunwch â’r hwyl hau a thyfu yn yr Ardd yn ystod gwyliau’r haf, gyda chwrs byr am ddim* i’r teulu wedi’i ddarparu gan brosiect Tyfu’r Dyfodol.

Gwestai Gwenyn
Dydd Mawrth Awst 27ain, Dydd Gwener Awst 30ain & Dydd Sadwrn Awst 31ain

A wyddoch chi fod y rhan fwyaf o wenyn yn ddi-frenhines, ddim yn creu mel ac yn byw ar ben eu hun?

Er mwyn helpu i gefnogi poblogaethau gwenyn unigol yn eich gardd, gallwch greu gwesty gwenyn eich hun lle gallwch chi wylio cylch bywyd y creaduriaid hyfryd hyn.  Mae’r gwenyn hyn yn cael eu galw’n gwenyn unigol, ac mae gennym ni dros 250 rhywogaeth wahanol yn y DU, dyma rhai yr ydych efallai wedi clywed amdanynt yn barod; gwenyn torri dail, gwenyn turio a saerwenynen a llawer mwy. Mae’r gwenynod hyn yn beillwyr ardderchog, ond maent yn cael ychydig o sylw.

Dysgwch sut i greu gwesty gwenyn eich hun gan ailgylchu deunyddiau a’r lleoliad gorau i’w rhoi yn eich gardd neu falconi.  Dysgwch mwy ar ein cystadleuaeth Prosiect Peillio gwych, sy’n cael ei rhedeg mewn partneriaeth â’r Grŵp Eco Attractions.

Cyrsiau ymlaen o 11yb-1yp a 2yp-4yp yng Nghanolfan Tyfu. Er mwyn archebu, ewch i dudalen Eventbrite yr Ardd os gwelwch yn dda.

Cyrsiau yn yr Ardd Fotaneg Genedlaethol.  *Nodwch nid yw’r cyrsiau byr yn cynnwys mynediad i’r Ardd.  Gwelwch yma am brisiau mynediad yr Ardd os gwelwch yn dda.

 

Prosiect Peillio

Allwch chi adeiladu’r Palas Peillwyr gorau yn yr haf eleni?

Dychmygwch fyd heb siocled neu eich hoff ffrwythau.  Mae’n syniad ofnadwy, a gall fod yn wir os nad ydym yn helpu i warchod pryfed peillio natur.

Mae gwenyn a gwenyn meirch, pilipalau a gwyfynod, chwilod a phryfed hofran a hyd yn oed adar ac ystlumod yn helpu peillio planhigion, gan gynnwys nies o’n bwydydd blasus.  Maen nhw nid yn unig yn darparu bwyd inni, ond maen nhw hefyd yn helpu ein hamgylchedd naturiol i ffynnu.

Mae Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru a phrosiect Tyfu’r Dyfodol, ynghyd ag aelodau’r Grŵp Eco Attractions yn rhedeg cystadleuaeth gyffrous yn ystod yr haf eleni mewn canolfannau ymwelwyr ledled y DU, ac yn gofyn i chi greu Palas Peillwyr er mwyn helpu gwarchod peillwyr natur.  Os hoffech chi gael her, ac os ydych dan 16 oed, dyma sydd angen ichi ei wneud:

  1. Brasluniwch eich Palas Peillwyr, a elwir hefyd yn westy pryfed neu westy gwenyn.  Gallwch fynd i www.ecoattractions.com neu’ch llyfrgell leol am help a syniadau.  Mae blog defnyddiol ar ein gwefan yma.
  2. Casglwch bethau i greu eich Palas, gorau oll os byddan nhw wedi eu hailgylchu – gallwch ddefnyddio poteli plastig neu duniau gwag.  Os bydd angen, gofynnwch i oedolyn helpu ei hadeiladu, a chofiwch addurno’ch Palas yn lliwgar i ddenu peillwyr!
  3. Chwiliwch am rywle yn eich gardd, neu gofynnwch i ffrind sydd â gardd, i osod eich Palas Peillwyr.  Tynnwch ffotograff ohono a’i llwytho ar Instagram eich rhiant/gwarchodwr (gan fod rhaid bod yn 13 mlwydd oed neu’n hyn i gael cyfrif) gan ddefnyddio’r hashnod #projectpollinate2019 a chynnwys @ecoattractions.  Gwnewch hyn cyn Medi 3ydd 2019 a byddwch yn cael eich cynnwys yn awtomatig yn y gystadleuaeth.
  4. Bydd un o’n gwyddonwyr peillio a barnwr annibynol yn dewis 15 o’r prif Balasau cyn i’r tymor ysgol newydd ddechrau ar gyfer gwobr arbennig, megis cit heulol, profiad o fod yn warcheidwad a llawer mwy!  Cewch wybod os ydych chi’n enillydd drwy Instagram.

Pob lwc!

Trwy gymryd rhan rydych yn cytuno i’r telerau ac amodau a nodi yn nhelerau ac amodau ein cystadleuaeth a welwyd ar wefan Eco Attractions.

 

Ffocysu ar y Planhigion gan Ben: Pennisetum villosum

Mae’r gweiriau hyn, sy’n debyg i blu, yn sicr yn dal y llygad, er eu bod yn fyr.  Gan edrych yn hyfryd mewn gardd flodau i arddangosfa addurnol, maent yn ffordd wych o ychwanegu rhywfaint o amrywiaeth i’r blaen o fordorau blodau.

Trwy gydol y gwanwyn a dechrau’r haf, bydd eu dail tenau, bwaog yn darparu cyferbyniad i’r blodau eraill yn y bordor, gan sefyll allan pan fydd y pennau cain yn ymddangos ym mis Gorffennaf, er mwyn ychwanegu diddordeb i’r ardd tuag at ddiwedd yr haf a’r hydref.  Efallai y byddwch yn gweld y planhigion hyn yn ymddangos mewn trefniad blodau!  Fe welwch chi’r gweiriau hyn mewn sawl ardal o fewn yr Ardd Fotaneg, ond y lle rhwyddach i’w gweld yw yn yr Ardd Ddeu-fur.

Gan dyfu’n orau mewn pridd llaith sy’n draenio’n dda a’r haul trwy’r dydd, bydd y gweiriau hyn, sy’n hawdd i’w tyfu, yn rhoi arddangosfeydd i chi yn gyson.  Torrwch y dail yn ôl cyn diwedd y gwanwyn ac ychwanegwch domwellt sych yn yr hydref i’w amddiffyn rhag rhew yn y gaeaf.  Mae’n hawdd lluosogi gan rannu ond gallwch hefyd casglu hadau i’w hau ar ddiwedd y gaeaf neu ddechrau’r gwanwyn (Chwefror-Mawrth).

 

Lliwio Naturiol

Dydd Sadwrn Awst 31ain

Cyflwyno sgiliau defnyddio planhigion i liwio ffibr a deunydd.

Bydd y gweithdy:
– yn defnyddio lliwiau o blanhigion i greu amrywiaeth o liwiau
– yn esbonio defnyddio mordantau i sefydlogi ffibrau
– yn dangos gwahanol ddulliau lliwio

Bydd y diwrnod yn dechrau gyda chyflwyniad sylfaenol i liwio naturiol, gan gynnwys materion iechyd a diogelwch ynghyd â phryderon amgylcheddol yn gysylltiedig â lliwio.

Byddwch yn gweithio mewn parau neu grwpiau bach i roi cynnig ar amrywiaeth o ddulliau lliwio.

Bydd defnyddiau lliwio yn cynnwys crwyn wniwns, melengu, dail cnau Ffrengig, logwd, sandalwydd, a ffystig.

Ar ddiwedd y diwrnod byddwch yn mynd adre gyda chi amrywiaeth o samplau wedi’u lliwio a nodiadau ar y prosesau lliwio, ynghyd â’r brwdfrydedd a’r wybodaeth i barhau i arbrofi gyda dulliau lliwio naturiol gartref!

Bydd angen ichi ddod â menig plastig, ffedog, llyfr nodiadau a phin ysgrifennu gyda chi, a bagiau plastig i fynd â samplau adre.

Cwrs yng Ngardd Fotaneg Treborth.  Rhaid archebu ymlaen llaw.  10yb-3yp.  £32.50 (£29.50 i Gonsesiynau & Aelodau’r Ardd Fotaneg Genedlaethol).  Am fwy o wybodaeth, gan gynnwys sut i archebu, ffoniwch 01558 667150 neu ewch i dudalen Eventbrite yr Ardd os gwelwch yn dda.