Blogiau'r Ardd

Blodeuwedd

gan

Pwy ydw i?

Bruce Langridge (Pennaeth Dehongli) wedi gofyn i mi ysgrifennu blog ar gyfer yr NBGW- ddim yn siwr os yw’n gwybod hyn y mae wedi gadael allan o’r bocs. Roeddwn i’n meddwl y dylwn ddechrau drwy gyflwyno fy hun; fy enw i yw Cyndi Andrews ac rwy’n byw mewn pentref lleol cyfagos.

Rwyf wedi bod yn gwirfoddoli yma yn y GFGC am dros 10 mlynedd yn bennaf yn y Swyddfa Marchnata. Rwy’n teimlo dylwn nodi nad wyf yn arbenigwyr mewn unrhyw faes  ac unrhyw gamgymeriadau y gellir eu gwneud yn perthyn i mi ffieth neu iaith (dysgwyr ydw i)  ac nid yr Ardd.

Nod y blog hwn yw darganfod amgen, enwau tafodieithol, a / neu straeon y ‘pwnc blog’ yn arbennig unrhyw elfen Cymru; yn dda ni yw’r ‘Gardd Cymru’! Gobeithio y bydd rhywun arall na fy ngŵr yn darllen y blog yma gan fod angen eich help chi i mi, felly mae croeso i chi wneud sylwadau yn y blwch isod.

…………………………………………………………………………………………………………….

Blodeuwedd

Mae yna nifer o lefydd ble wy’n wrth fy modd yn yr Ardd un ohonynt yw ‘Coed y Tylwth Teg’. Crwydro trwy’r coed gallwch weld drysau tylwyth teg yn y boncyffion coed, eu tai caws llyffant a hyd yn oed olion de parti tylwyth teg. Rwy’n credu fy mod hyd yn oed yn gweld tylwyth teg unwaith, cuddio yn y glyn oedd fy atgoffa o Blodeuwedd.
Blodeuwedd yn un o’r nifer o straeon i’w cael yn y Mabinogi. Mae’r Mabinogion yn gasgliad o chwedlau hynafol, storiau a chwedlau Cymreig.
Roedd Blodeuwedd greu gan y perthnasau y Llew, mab Arianrhod. Roedd Arianrhod dyfarnu na allai Llew briodi gwraig marwol; os nad oedd yn priodi, yna ni allai yn berchen ar y tir y cafodd ei hawl.

Mae’r Dewinion, a grëwyd Math a Gwydion wraig hardd o naw flodau ymhlith oedd Derw, Banadl, Briallu Mair ac Erwain. Maent yn galw eu creu ystyr ‘Blodeuwedd’ ‘Wyneb Blodyn’. Blodeuwedd hefyd yn enw hynafol ar gyfer yr Gwdi Hw i mewn y mae hi’n ei droi, ar ôl fradychu ei gŵr, Llew.

Blodeuwedd yn cael ei ystyried gan rai i fod y Dduwies Cymreig y Gwanwyn gan ddod â chynhesrwydd a bywyd newydd, ar ffurf blodau, ar ôl y diffrwythdra oer gaeaf.

Blodau yw symbol o Blodeuwedd; maent yn dangos eu harddwch pan fyddant yn blodeuo ac yn eu ystwythder pan fyddant yn blodeuo eto yn y gwanwyn. Rwy’n teimlo y planhigion trwy gydol yr Ardd Fotaneg o arddangosfa Cymru yn ei ffordd ei hun harddwch, cryfder a’r penderfyniad – weithiau gydag ychydig o ofal gan Adran Garddwraith – y byd planhigion cafodd Blodeuwedd ei chreu.

Gall ysbryd Blodeuwedd i’w gweld yn y yn yr Ardd Cymru ac er bod y ‘tylwyth teg’ a welais yng Nghoedwig y Tylwyth Teg wedi hedfan i ffwrdd am y gaeaf mae hi bellach yn dod i’r amlwg yn gwisgo ei gwisg Eirlys/ Lili Wen Fach arwydd unwaith eto yn dychwelyd y Gwanwyn.

Rydych yn gweld yno mewn gwirionedd tylwyth teg ar waelod yr Ardd ac os ydych yn gyflym y gallech ddal golwg hi yn y Tŷ Gwydr Mawr.