Blogiau'r Ardd

Popeth amdano Westai Gwenyn, a siwd i greu eich hun!

gan

Mae’r gwenyn hyn yn cael eu galw’n gwenyn unigol, ac mae gennym ni dros 250 rhywogaeth wahanol yn y DU, dyma rhai yr ydych efallai wedi clywed amdanynt yn barod; gwenyn torri dail, gwenyn turio a saerwenynen a llawer mwy. Mae’r gwenynod hyn yn beillwyr ardderchog, ond maent yn cael ychydig o sylw. Nid ydynt yn ymosodol o gwbl felly dylen ni roi cefnogaeth iddynt yn ein gerddi, ag unwaith rydych chi’n gwybod beth i edrych amdano, rwy’n siŵr fe welwch chi lawer!

Mae gwenyn unigol yn nythu yn y ddaear neu mewn ceudodau fel brigau gwag neu dyllau mewn pren. Pan fydd gwenynen unigol yn dod o hyd i nyth addas, bydd hi’n creu adran lle mae’n gosod pêl paill, sydd wedi ei ludo ynghyd â neithdar, ac yna’n gosod wy ar ei ben. Bydd hi’n gadael lle i’r wy dyfu ac wedyn yn adeiladu wal, bydd yn ailadrodd y broses nes bod y tiwb cyfan wedi ei lenwi. Oherwydd bod gwrywod yn gadael y nyth ychydig o wythnosau yn gynharach na benywod,  mae’r oedolyn yn gosod wyau benywaidd yng nghefn y nyth, a gwrywod tuag at y blaen.

Mae rhai rhywogaethau yn gwario’r gaeaf fel oedolion a rai fel chwiler, yn gadael y nyth y gwanwyn nesaf. Ar ôl i’r gwrywod gadael y nyth maent yn edrych am fenywod i atgynhyrchu â , maent yn marw yn fuan ar ôl fod yn llwyddiannus. Bydd y fenyw yn dechrau edrych am nyth a fydd y broses yn ailadrodd.

Mae planhigion gwahanol yn cael eu defnyddio i greu nythod gwenyn unigol. Mae gwenyn torri dail yn torri cylchoedd o ddail i linellu eu nythod, gan ffafrio planhigion fel rhosynod, ffawydd a chwistrelli; fydd saerwenynen yn defnyddio mwd neu glai; a bydd y gwenyn cardiwr gwlân yn casglu halwyn o blanhigion fel clust yr oen i adeiladu ei nyth.

Er mwyn helpu i gefnogi poblogaethau gwenyn unigol yn eich gardd, gallwch greu gwesty gwenyn eich hun lle gallwch chi wylio cylch bywyd y creaduriaid hyfryd hyn. Mae’n wirioneddol beth anhygoel i weld gwenyn bach yn cario deunydd i wneud nyth i gyd ar ben ei hun.

Dyma gyfarwyddiadau i’w lawrlwytho ar sut i wneud gwesty gwenyn, yn amrywio o hawdd i gymedrol anodd. Gweler yr oriel luniau uchod am enghreifftiau o sut mae pob un yn edrych.

  1. Gwesty tiwb pren (Glanhewch bob blwyddyn a disodli’r tiwbiau bob 2 flynedd i atal y clefyd rhag cronni). Gwelwch y fideo uwchben am arddangosiad.
  2. Gwesty bloc pren (Glanhewch yn flynyddol a disodli bob 2 flynedd)
  3. Gwesty Gwenyn RSPB (Glanhewch bob blwyddyn ac yn disodli’n llwyr bob ychydig flynyddoedd)

Os ydych ddim yn ffansio adeiladu gwesty eich hun, gallwch brynu gwestai gwenyn parod. Y gwestai gorau yw’r rhai y gellir eu glanhau’n hawdd i sicrhau byddant yn para’n hirach ac ni fydd angen eu disodli bob 2 flynedd. Enghraifft dda o hyn yw’r Gwesty Gwenyn Unedig Bywyd Gwyllt.

Byddwch yn gallu gweld a oes gennych unrhyw drigolion yn eich gwesty pan fo ‘cap’ mwd, dail neu resin wrth fynedfa’r tiwb. Weithiau, ni fydd gwenyn yn llenwi tiwbiau’n llwyr, felly gwnewch yn siŵr eich bod yn edrych ym mhell lawr y tiwb.

Os byddwch chi’n sylwi unrhyw adar yn bwyta o eich gwesty, rhowch rywfaint o wifren cyw iâr i’r blaen i’w atal. Ni fydd hyn yn effeithio’r gwenyn a bydd yn sicrhau nad ydynt yn gwneud byrbryd neis!

 

Ychydig o bethau i’w gofio:

  1. Mae angen i westai gwenyn gael eu gofalu amdanynt i fod yn fwyaf defnyddiol i wenyn. Does dim pwynt adeiladu neu brynu gwesty gwenyn, ei roi yn eich gardd ac anghofio amdano. Mae pob dogfen yn amlinellu’r dulliau gorau ar gyfer gofal dros y gaeaf a glanhau’r tai i leihau marwolaethau a lledaenu clefyd
  2. Plannwch ystod o flodau sy’n dda i wenyn yn eich gardd a gadewch ran o wair heb ei dorri, fel pan fydd yr oedolion yn gadael y nyth mae ganddynt ddigon o fwyd. Mae gan wenyn gwyllt amrediad bwydo llai na gwenyn mel, felly mae angen digon o ffynonellau paill a neithdar arnynt gerllaw.
  3. Mae angen dŵr ar wenyn hefyd! Llenwch fwced neu hambwrdd gyda dŵr (glaw yn ddelfrydol) a gosod cerrig mawr ynddo fel y gallant yfed yn ddiogel.

Os oes gennych unrhyw gwestiynau am westai gwenyn neu wenyn unigol, mae croeso i chi anfon e-bost ataf at Abigail.lowe@gardenofwales.org.uk

Dilynwch fi ar Twitter am y newyddion diweddaraf ar fy mhrosiect a rhannwch eich gwestai gwenyn a’i thrigolion gyda mi @abigailjayne26

Mae angen eich help ar Abigail, Laura a Lucy, ymchwilwyr PhD yng Ngardd Fotaneg Genedlaethol Cymru, i ddod o hyd i’r blodau gorau i bryfed peillio llwglyd. Mae angen eich help arnynt! Os hoffech gefnogi ein gwaith ymchwil ynglŷn â peillwyr ewch i’n tudalen JustGiving, Helpwch Achub Ein Peillwyr!